DOĞUM SÜRECİNDE ÇALIŞMA YAŞAMI 7- ÇALIŞILMAYAN SÜRELER İÇİN TANINAN HAKLAR VE BORÇLANMALAR

ÇALIŞILMAYAN SÜRELER İÇİN KAMU KURUMU VE İŞVERENLER DIŞINDA ÖDENEN HAKLAR ;

-Memur ve işçiler yönünden doğumdan  önce 8 hafta sonrası 8 hafta (önceki 8 haftadan kullanılmayan kısım ve çoğul gebelikte eklenen 2 hafta) Analık izin süreleri ÖDEME SGK DAN

-4b sigortalılarının Doğumdan önce ve sonraki 8 haftalık sürelerden yalnızca raporlu olunan süreler ÖDEME SGK DAN

-Tüm sigortalıların raporlu oldukları dönemler ÖDEME SGK DAN,

-Memurların  doğum sonrası 8 haftalık  süreden sonra ilk doğumda 2 ay, ikinci doğumda 4 ay, üçüncü doğumda 6 ay süreyle, İşcilerin yine 8 haftalık analık izin süresi sonunda  ilk doğumda 60, ikincide 120, üçüncüde 180 gün süreli yarım gün çalışmalarının karşılığı MEMURLAR KURUMUNDAN TAM AYLIK İŞCİLER ÇALIŞILMAYAN YARIM SÜRELERİ İÇİN YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ADI ALTINDA İŞSİZLİK SİGORTASINDAN BRÜT AYLIK ÜCRETTEN SİGORTA PRİMLERİ SONRASI ÖDENECEK TUTARDA,

Ödeme yapılmasını isteme hakkına sahiptir.

SGK tarafından Analık izin sürelerinde ve raporlu olunan sürelerde ödeme yatarak tedavide yarı, ayakta tedavide 2/3 tür. Hesap şekli 5510 md.17 ye göre yapılır. Ödemeye esas alınan kazanç doğumdan önceki son yılın, son 3 ayına ait kazançlardır.

İşçilerin Analık izin sürelerinde raporlu olmaları gerekmezken, 18.maddede 4 b sigortalıları için yatarak tedavi koşulu arandığı anlaşılmaktadır.

Bu noktada şu soruyu sormak anlam kazanmaktadır.

01.01.2017 tarihinde doğum yapan kadının 01.06.2016-31.08.2016 tarihleri arasında 90 gün asgari kazançtan SSK lı çalışması, 01.09.2016-31.10.2016 tarihleri arasında tavan kazançla isteğe bağlı sigortası ve 01.11-03.11.2016 tarihleri arasında yine 3 günlük asgari kazançtan sigortalı çalışması vardır.

1- Anaya 8+8 hafta için ödeme yapılacak mıdır ?

2- Ödemeye esas kazançlar asgarimi yoksa 3 gün SSK asgari Kasım+ Ekim Tavan, Eylül Tavan kazanç mı olacaktır ?

3- Kadın en son isteğe bağlı sigortalı olsa bu süreleri raporlu olmadıkça alamayacak mıdır?

Olması gereken bakımından 4b anaları bakımından ayırım yapılmamasıdır. 4a anaları bakımından da  örnekteki son  ayrılma SSK olduğuna göre analık süresince Son üç 4a+4b kazançları ile geçici iş göremezlik ödemesi yapılmalıdır.

8 HAFTAYI TAKİP EDEN SÜRE SONUNDAKİ 2,4 VE 6 AYLIK (TOPLAM DOĞUM SAYISINA GÖRE) SÜREDEN SONRAKİ YARIM ÇALIŞMALAR RAPORLU OLUNAN SÜRELER DIŞINDA YALNIZCA İŞVERENDEN YARIM ÇALIŞMA MAAŞ/ÜCRET KARŞILIĞINA HAK VERİR BAŞKACA BİR HAK VERMEZ.

DOĞUM NEDENİ İLE BORÇLANMALAR

  1. Doğumdan önceki 8 haftalık analık izni süresi her bir çocuk için getirilen 2 yıllık borçlanma süresinin dışında ayrıca borçlanılma hakkı olunan süredir. Dikkat edilirse hem geçici iş göremezlik ödemesi hakkı veren ve hem de borçlanılması mümkün olan tek süre budur. Örneğin iş kazası halinde dahi geçici iş göremezlik dönemi borçlanılamaz. Bu süre genellikle borçlanma sürelerinde kullanılmamaktadır. Doğumdan sonraki 8 hafta 2 yıl sürenin içinde kalırken bu süre her doğumda 2 yıl+ 8 hafta borçlanma imkanı verir.

 

  1. Doğumdan sonraki 2 yıllık çalışılmayan süre borçlanılabilirken, en fazla üç çocuk için borçlanma yapılabilir.

Doğum borçlanmasından yararlanmak için doğum öncesinde sigortalı olmak bir koşuldur.

3-YARIM ÇALIŞMA BORÇLANMALARI;

İşçiler  (4-1a) Analık izni sonrası 60,120,180 gün süreyle İŞSİZLİK SİGORTASINDAN ASGARİ KAZANÇTAN PRİM ÖDENMESİ NEDENİ İLE bu süreler borçlanılamaz.

Memurlar içinde 2,4 ve 6 aylık (doğum sayısına göre) sürede yapılan çalışmalarda tam ödeme yapılacağından bu sürelerden borçlanılamaz.

Ancak yarım çalışma çalışan annenin kocası tarafından da kullanılabileceğinden doğrudan analık veya tam ücret ödenen sürelerden bağımsız olarak kalan süreler için kısmi çalışma nedeni ile borçlanma işlemi yapılabilir.

Borçlanmaya ilişkin hükümler 5510 md 41 fıkra 1 bent a’da  doğum öncesi 8 hafta, 2 yıllık doğum borçlanması, j bendinde ise kısmi süreli çalışmaların borçlanmasını düzenlemiştir. Yarım çalışmalar kısmi zamanlı çalışma olarak bu kapsamda kalmaktadır.

Memurlar bakımından 5510  EK MADDE 11- (Ek: 29/1/2016-6663/30 md.)  getirilen düzenlemelere göre;

Kurumlarınca yarım çalışmaya başlanan ayı takip eden ay başından Uzun vadeli sigorta primleri yarımdan genel sağlık sigortası ise tamdan ödenecektir. Sigortalı hizmet olarak yarım çalışma süreleri tümden borçlanılmakdıkça hizmete yarım olarak esas alınır. Borçlanma bedeli talep tarihinde kesenekler üzerinden hesaplanır tebliğden itibaren 1 aydır. Bu sürelerde fiili hizmet ve itibari hizmet zamları yarı olarak hesaplanır. Aynı şekilde makam ve görev tazminatına esas sürelerde yarım olarak hesaplanır. Yarım süreler borçlanma ile tama iblağ edilse de bu sadece derece terfi bakımından sonuç doğururur. Yani yarım çalışılan süreler borçlanmakla fiili hizmet zammı, makam ve görev tazminatına hak kazanma süreleri tama çıkmaz.

Bir başka husus ise 5434 emekliliği bakımından borçlanmaların emeklilikten 6 ay önce yapılması gerekliliğidir. Bir başka husus ise Emekli Sandığınca görevden emeklilik öncesi ayrılmalarda açıkta olanlara genel olarak borçlanma hakkı tanımamasıdır (Yurtdışı borçlanma hariç).

Bir diğer hususta son derece kademeye göre borçlanma nedeni ile erken borçlanmanın daha düşük maliyetli olmasıdır. Genel Sağlık Sigortası zaten ödenmiş olduğundan yarım çalışmada maliyetler çok yüksek olmayacaktır.

BORÇLANMA MALİYETLERİ 5510 MD.41 uyarınca seçilen prime esas kazancın % 32’sidir. Ödeme süresi  tebliğden itibaren 1 aydır. Bu oran ve kazanç seçimi bakımından 1.10.2008 den sonra göreve giren memurlar ile işçi ve serbest çalışanlar arasında bir fark yoktur. Dilenirse en düşük dilenirse en yüksek kazanç üzerinden borçlanma yapılabilir. (Azami kazançtan borçlanma bu gruplar için genel olarak 2017 aylık hesaplama ilkelerine göre her borçlanma yılı azami kazançtan 2000-2015 arası işciler bakımından 1.10.2008-3.12.2015 arası her yıl için 130 TL, 2016 yılı 180 TL.2017 yılı için 250 TL olarak aylık artışı olarak yuvarlanabilir).1.10.2008 öncesi memurluk görevine başlayanlar bakımından borçlanmadan bir kez 30 gün içinde dönülebilmektedir.

2 YIL ÜCRETSİZ İZİNLER İLE YARIM ÇALIŞMA BORÇLANMALARI ARASINDAKİ MALİYET FARKLARI

İşci ve serbest çalışanlar ile yeni memurlar (1.10.2008 sonrası göreve başlayanlar) bakımından doğum borçlanmaları kısa vadeli sigortalar hariç, uzun vadeli sigortalar ve genel sağlık sigortası nazara alınarak % 32 oranı esas alınarak düzenlenmişken,  yarım çalışmalarda eski ve yeni memurlarsa genel sağlık sigortalı ödeme yapıldığından gss hariç kalan kesenek farkları ödenirken, yarım zamanlı çalışan işciler bakımından kısmi zamanlı borçlanma esasları geçerlidir. Kısmi zamanlı çalışmalar kod 7 veya kod 6 ile yapıalbilemektedir. Kod 7 ile yapılan bildirimlerde kalan süreler için genel sağlık sigortası borcu çıkmamakta ve kurum genelgelerinde kon 7 çalışmalarını borçlanılan süre olarak saymamakta idi. Kod 6 ile çalışamdan çalışılmayan süre için ayrıca genel sağlık sigortası borcu çıkmaktadır. Genel sağlık sigortasının zaten ödenmiş olduğu kod 6 kısmi zamanlı çalışmalarda kalan süreler dilenen rakamdan borçlanılabilecek borçlanmaya esas oran % 32 değil % 20 olacaktır.

İşsizlik ödemesi alınan sürelerde primler asgari kazançtan yattığından tercihlerini en üst tavandan yatırmak isteyen işcilerin işsizlik sigortasından 2,4 veya 6 ay süre ile yararlanmaları borçlanmadan gelen aylık artışlarına engel olacağından tercih edilmeyecebilecektir.

 

SONUÇ 7 :   1-Doğum öncesi 8 haftalık süreler her nasılsa işciler tarafı ndan bilinen ve çok kullanulan bir borçlanma süresi olmamaktadır.

2-Yeni/eski memur farketmeksizin yarım çalışma döneminde genel sağlık sigortası primi tam yatarken, işciler bakımından çalışılmayan yarım günler için genel sağlık sigortası borcu çıkacaktır. Yarım çalışmanın anne değilde baba tarafından yapılması ve annenin çalışması halinde yarım çalışanın tam genel sağlık sigortasına tabi tutulması, tek bir sigortalının olduğu ailede diğerinin bakmakla yükümlü olunan konuma getirilmesi ile genel sağlık sigortasının tam yerine yarım olması mümkün olmasına ragmen genel sağlığın tamdan alınması eleştirilebilir bir husustur.

3-Doğum borçlanmaları işci, yeni memur, 4b sigortalıları bakımından % 32 primle gerçekleşirken, yarım çalışmalar sadece uzun vadeli sigorta primine tabi olmakla, işcler bakımından % 20, memurlar bakımından  borçlanma tarihindeki derece ve kademesine göre uzun vadeli sigorta karşılığıdır.

4-Doğum borçlanması ile tavan ödeme yapacak işcilerin işsizliklik sigortasından yararlanmaları aylık haklarını daraltacağından, mali imkanı olanların işsizlikten yararlanmamaları daha anlamlıdır.

5- Açıktaki memurların memur borçlanmaları mümkün olmadığından, memur emekliliğinin ve ikramiye haklarının korunabilmesi için  görevden ayrılmadan borçlanma tercih edilmelidir.

6- 4b sigortalılarına raporlu olunmasa da 8+8 haftalık sürede geçici iş göremezlik ödemesi gerçekleştirilmelidir.