13.05.2017- Ev İşçileri

yer silinecek dedi sildim

halı yıkanacak dedi yıkadım

evi temizle dedi temizledim

yaptım bir haftalık işi bir günde

koptu belim tükendi kollarım

camlar vardı silinecek

büyük geniş ve yüksekte

ama korunmasız.

uzandım silmek için

Uzandım uzandım uzandım…!

Islak bez ellerimde

Önce bez düştü ellerimden

Sonra…ben..!

 

Çakılıverdim yere..‼

 

 

EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI

Hakkı en çok yenilen işlerdendir ev hizmetlerinde çalışanların yaptıkları işler. Bu işlerde çalışanların kadın olması durumun vahametini bir kat daha artırmıştır.Yıllardır da çözüm bulunamamıştır onların emeğinin karşılığını almalarına… Oluşan tepkiler üzerine 1 Nisan 2015 tarihinde 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu bu haksızlığın önüne geçmek için bir takım düzenlemeler yapmıştır…5510 Kanunu ek 9. Madde ile ev işçilerinin çalışma sürelerine göre sigortalılıkları belirlenmiştir.

KİMLER EV HİZMETLİSİ SAYILIYOR

Evde temizlik, yemek yapma, çamaşır,ütü,alış veriş, bahçe işleri ile gündelik işler ile çocuk yaşlı hasta bakımı, yapan kimse;

1- Ev hizmeti nedeniyle işe alınmalı,

2- Üçüncü dereceye kadar akraba dışında olmalıdır.

 

Evde çalışan kişinin aynı evde kalması ve ya kalmaması bu kanundan yararlanmasını engellemez. Hizmet ev dışında örneğin hastanede de verilebilir.

Bu kanundan gerçek kişi işverenler yararlanabilir Tüzel kişiler bu haklardan yararlanamaz. Örneğin işveren limited şirket ise yapılan iş ev hizmeti de olsa ek 9 kapsamına girmeyecektir.

EV HİZMETLERİNDE 10 GÜNDEN AZ ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI

Ev hizmetlerinde 10 günden az çalışanlar için farklı bir uygulama söz konusudur. On günün tespitinde 7.5 saatin altındaki çalışmalar bir gün kabul edilecektir. On günden az çalışmalar birbirini takip eden günler olabileceği gibi aynı ay içinde farklı günler de olabilir.

On günden az çalışmaları işveren bağlı bulunduğu SGK kurumuna fiilen veya internet yoluyla başvurabilir. Başvuru için “Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Sigortalı Çalıştıracaklara İlişkin Başvuru Formu” doldurulması gerekir.

Normal çalışma koşullarında işçi bir gün dahi çalışsa sigortalı olmak zorundadır. Kanun bu bir gün süresince bütün sigortalı kollarına tabi olarak çalışmasını zorunlu kılar. Sigorta primi brüt maaşın yüzde 37.5’i iken dokuz gün çalışanlar için yüzde 2’dir. Yaklaşık yüzde otuz beş oranında işçi aleyhine bir durum söz konusudur.

Evinde on günden az( onuncu gün hariç) hizmetli çalıştıranlar sadece iş kazası ve meslek hastalığı primi ödeyecektir. Hal böyle olunca işveren sigorta sorumluluğunda kurtulmak için hizmetliyi bir ayın içinde dokuz günden fazla çalıştırmama yoluna gidecektir. Ev hizmetlerinde çalışanların genelde kadın olduğu düşünüldüğünde kadınlar için bir yönüyle hak kaybının yolu açılıyor demektir. Diğer yönüyle ev hizmetlerinde çalışanların kayıt altına alınması için olumlu bir adımdır. Çünkü bu kayıtlılık ev işinde çalışanların sendikalaşmasının önünü açacaktır.

 

EV HİZMETLERİNDE 10 GÜN VE DAHA FAZLA ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI

Ev işlerinde on gün ve daha fazla çalışanlar diğer tüm sigortalı çalışanlarla aynı statüde sayılacaklardır. Yani 5510 sayılı kanunun 4.üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılara tanınan haklardan yararlanacaklardır. Çalıştıkları süre boyunca uzun ve kısa sigorta kollarına tabi olacaklar işsizlik sigortasından faydalanacaklardır. Gerçek kişi işveren bağlı bulunduğu SGK’ya gidip “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştıracaklara İlişkin Bildirge” vererek dosya açtıracaktır. İşverenlerin her ay prim ve hizmet bildirgesi verme zorunlulukları yoktur. Çalışanın diğer sigorta kollarına tabi olması bu kanuna göre çalışmaya engel değildir. Otuz gün boyunca çalışma olması koşulunda sadece isteğe bağlı sigortalılık iptal olur.

İşverenin evinde işe aldığı hizmetlinin sigortasını yapılmaması veya eksik bildirilmesi hallerinde iki asgari ücret tutarında ceza kesilir. Bu rakam yaklaşık olarak 3.550.-TL ye denk gelmektedir.

 

On gün ve daha fazla ödenecek primler bütün sigorta kolları uygulandığı için brüt ücretin yüz de 37.5 tutarındadır. Bu rakam ise yaklaşık olarak 1.777x 37,5 = 666 TL tekabül etmektedir. Sigorta priminin bu kadar yüksek olması ödeme yapacak işvereni de zor duruma sokmaktadır. Ne yazık ki ülkemizde sigorta prim miktarı yüksekliği ile Dünya’da açık ara ile önde gitmekteyiz… Yıllarca yüksek tutarda prim ödenmesine rağmen emekli maaşı yaklaşık 1.000 gibi komik düzeydedir.

SONUÇ

Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı için on gün az ve on günden fazla çalışma süreleri ayrımına gidilmiştir. On günden az çalışanlar içi iş kazası ve meslek hastalığı primi yatacak, on günden fazla çalışanlar için bütün sigorta primleri yatmış olacaktır. On günden az çalışanların prim yatmamasından dolayı emekli olma, işsizlikten yararlanma, hastalık yardım alma hakları yokken on gün ve daha fazla çalışanlar için bu hak mevcuttur.

Taksi şoförlerine de aynı uygulamanın söz konusu olduğu gibi on güden az ve on günden çok çalışma şartları işçilerde beklenen çözümü sağlamaktan uzak kalmıştır. Çözüm için daha kapsayıcı düzenlemelere; örneğin tam sigortalılık

için on gün ve daha fazla çalışma ayrımına son verilmesine, primlerinin teşviklere bağlı olmadan düşürülmesine ihtiyaç vardır.

Gülüzar ÖZEV

SMMM/Sosyal Güvenlik Uzmanı