13.05.2017- AHİLİK SİGORTASI

Adalet, eşitlik, hürriyet

Dudaklarda dudaklarda

Açlık,yokluk, sefalet

Sokaklarda sokaklarda

Taassup,yalan, sefalet

Kucaklarda kucaklarda

Ümit Yaşar Oğuzcan

 

 

ESNAF SİGORTASI

 

Ahilik teşkilatı bin ikiyüzlü yıllarda Ahi Evran tarafından Hacı Bektaş-ı Veli tavsiyesi ile kurulmuş esnaf dayanışma teşkilatıdır. Amacı Müslüman Türkmenlere meslekleri alanında yetişmelerini sağlamak iyi insan olma yollarını öğretmek dayanışma içinde bulunmaktır.

Günümüzde ahilik örgütlenmesinin yerini esnaf odaları ve devlet kurumları almıştır. Yardımlaşmanın sağlanması için Ahilik Sigortası Fonu hazırlanmıştır. Tasarıya göre ekonomik olarak zor duruma düşen bu nedenle iş yerini kapatan veya iflas eden esnafa belli bir süre bir miktar para ödenecektir.

Esnaflar için fon oluşturulması yasal dayanağını; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek madde 6. İle sağlamıştır.

KİMLER SİGORTALI OLMAK ZORUNDADIR.

4/B li statüsünde olup kendi adına faaliyet gösterenler esnaflar üye olmak zorundadır.

Esnaf Ahilik Sandığı kapsamı dışında olanlar; İsteğe Bağlı sigortalılar, jokey ve antrenörler, muhtarlar, tarımsal faaliyette bulunanlar…

Sandığa yapılan ödemeler ne zaman başlıyor ne kadar ödeniyor.

Ahilik Sigortası fonuna katılım zorunludur. Ödemenin başlangıç süresi 1 Temmuz 2017 tarihinde başlıyor ödenecek paranın miktarı esnafın sigorta primine esas kazancın yüzde ikisi olarak hesaplanmıştır. Buna göre sandığa ödenecek para en az 35 TL en çok 277 TL olarak belirlenmiştir. Bu prime ait kazancının yüzde biri devlet katkısı olacaktır.

Ahilik Sandığının gelir ve giderleri üç ayda bir Yeminli Mali Müşavirlerce denetlenecektir. Sandıkta toplanan paralar gerekli koşulları taşıyan esnafa dağıtımından başka girişimcilik eğitimi ve esnafın iş hayatına tekrar kazandırılması için harcanacaktır. Yasa bu miktarı toplanan yüzde 15 kadar öngörmüş.

Esnaf işsizlik kanunu büyük ölçüde işsizlik sigortasından esinlenerek hazırlanmıştır. Buna göre geri ödeme alabilmek için en az üç yıl Ahilik Sandığında kalmak gerekiyor.

İş sahibinin işsiz kaldığında ödenek alabilmek için ; Sigortalılığın sona ermesinden önceki son 120 gün sürekli çalışmış olanlardan son üç yıl içinde,

600 gün prim ödemiş olanlara 180 gün,

900 gün prim ödemiş olanlara 240 gün,

1080 gün prim ödemiş olanlara 300 gün,

Prim ödenmesi gerekiyor.

GERİ ÖDEME

Esnafın prim ödemesi yılları değil on yılları bulabilir. Yukarıda söylendiği gibi sigortalı tacir ancak ve ancak işletmesini kapatır devreder ya da iflas ederse fondan gelir

elde edecektir. İlk ödeme 1Temmuz 2020 tarihi ile yapılacaktır.

Başvuru süresi işin kaybedildiği ya da iflas başlangıç süresinden itibaren 30 gündür.

Esnafa ödenecek maaş için sigortalının son dört aylık prime esas kazancının yüzde kırkı baz alınacaktır. Ödenecek bu maaş asgari ücretin % 80 ‘nini geçemeyecektir.

Bugünün parasal değeri ile işini kaybeden bir esnafın

Alacağı gelir : en az 705 en çok 1.422’ dir.

Alacağı süre : en az 6 ay en çok 10 ay’dır.

İşletme sahibi kimse muvazaalı olarak çocuğuna eşine akrabalarına devrederse, hileli iflas gösterirse kendisine verilen işsizlik maaşı geri alınacak.

Prim borcu olan esnafa işsizlik maaşı ödenmeyecek. Ancak 90 gün prim borcu olanlara maaş ödemede bir takım kolaylıklar tanınmış. Buna sigortalının alacağı ödenekten 90günlük borcun mahsubu ile maaş devam edilecek. Yine tecil ve taksitlendirilmiş borçlar işsizlik maaşının ödenmesine engel olamayacak.

Esnaf ödenekleri nafaka dışında haciz edilmeyecek.

DEĞERLENDİRME

 

Ahilik Sigorta Fonu yasasının hemen hemen tüm yazarların sanki esnafa müjde veriyormuş gibi haber yapmalarını anlamakta güçlük çekiyorum. Esnafa avantaj gibi sunulan bu olayı gerek sigorta şirketleri gerekse bankalar da sağlayabilir.

İşsizlik sigortasından örnek alınarak ve esinlenerek hazırlanan Esnaf Ahilik sigortasında milyarlarca para birikecek ama biriken paradan iki milyon esnafın çok azı yararlanacaktır. Nitekim 2016 yılı itibariyle işsizlik fonunda 100 milyar gibi bir para birikmiş. Bunun ancak 11 milyarı işçilere ödenmiştir. Toplanan rakam birçok ülkenin milli gelirini geçmektedir. Oysa dağıtılan rakam onda biri ancak buluştur. İlgili yasada geri ödeme koşulları ağır şartlar içerdiği için hepsinin dağıtılmasına imkan sağlanmamıştır. İşte esnaflara da

ağır koşullar nedeniyle ödeme yapılmayacak burada da fonlar birikecektir. Esnaf ise sırtına bir yük almakla kalacaktır.

ÖNERİLER

Esnaf odaları aktif hale getirilmeli tarihteki gerçek anlamıyla ahilik hayata geçirilmelidir.

Esnaf odalarının ve Ticaret Odalarının iş verenlerden aldıkları haksız paraların önüne geçilir ve o haksız kazançlar ihtiyaç sahiplerine geri ödenirse ahilik fonu zaten oluşturulmuş demektir.

Gülüzar ÖZEV

SMMM/Sosyal Güvenlik Uzmanı