4857 SAYILI İŞ KANUNUN 17 24 25 VE 27.MADDELERİNİN İÇERİĞİNDEN ÇALIŞAN İŞÇİ NE KADAR HABERDARDIR?

4857 SAYILI İŞ KANUNUN 17 24 25 VE 27.MADDELERİNİN İÇERİĞİNDEN ÇALIŞAN İŞÇİ NE KADAR HABERDARDIR?

 

Ancak aldığımız sorulara baktığımızda çalışanların özelikle fesihlerle ilgili çok fazla bilgi sahibi olmadıklarını görmekteyiz ve her çalışan işçinin bilmesinde yararlarına olacağından birkaç maddeye dikkat çekelim istedim.

1)İhbar Süresi Olmayan Fesihler

4857 sayılı İş Kanunun 24. maddesi gereğince işçi tarafından yapılan derhal fesihler ya da 25. maddesi gereğince işveren tarafından yapılan derhal fesihlerde ihbar süresi söz konusu değildir.

Aynı şekilde kadın çalışanın evlilik nedeniyle, erkek çalışanın askerlik nedeniyle, emeklilik nedeniyle veya karşılıklı bozma (ikale anlaşması) sebebiyle iş akdinin feshinde de ihbar süresi söz konusu değildir.

2)İhbar Süresi Bütün Olarak Kullandırılır

İhbar süresinde bütünlük esastır. Yani ihbar süresi kullandırılmaya başlanmış ise süre bitene kadar beklenmesi gerekir. İhbar süresi başlamasından sonra arada kesip geri kalan süreye ilişkin ücretin ödenmesi söz konusu değildir. Fesih kararı alan taraf bu kararı ile birlikte ihbar süresi içinde çalışmayı ya da bu süreye ilişkin tazminatı ödemeyi de kararlaştırmalıdır.  İşverenin ihbarlı fesih yapması halinde işçinin ihbar süresine ilişkin ücreti peşin istemesi (ihbar tazminatı olarak) ya da işçinin ihbarlı fesih yapması halinde işverenin ihbar süresine ilişkin ücreti peşin istemesi mümkün değildir.

3)Yeni İş Arama İzni

Kanunun 27. maddesine göre, belirlenecek  ihbar süreleri içerisinde işveren, çalışana yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. Bu iznin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu şekilde kullanabilir. İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırırsa, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder. İş sözleşmesi ister işçi tarafından isterse işveren tarafından feshedilsin, işçiye yeni iş arama izninin kullandırılması gerekmektedir.

 

Buna göre haftada 6 gün çalışılan bir iş yerinde iki hafta ihbar süresi kullanacak olan bir işçinin yeni iş arama izni 2 x 6 gün = 12 gün olup her gün için de 2 saat iş arama izni kullanılacağından toplamda 24 saat yeni iş arama izni kullandırılması gerekecektir. Resmi tatil ve bayram günleri için yeni iş arama izni ve süresi hesaplanmaz.  Şayet bu süre zarfında işçi çalıştırılır ise o takdirde, normal aylık ücretinin tam olarak ödenmesinin yanında, ayrıca (24 saat x saatlik ücret x 2) yeni iş arama süresi ücretinin de ilave olarak ödenmesi gerekmektedir.

 

4)İhbar Süresine Uyulmaması

 

Kanunun 17. maddesine göre, bildirim şartına (ihbar süresine, bildirim öneline) uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçinin ihbar süresine uymadan iş sözleşmesini feshederek işi bırakması halinde işverene, işverenin de ihbar süresine uymadan işçiyi işten çıkarması halinde işçiye ihbar süresine ilişkin ücreti tazminat olarak ödenmesi gerekir.

 

5)İhbar Tazminatı

 

İş sözleşmesi, taraflarca feshedilirken işçinin iş yerindeki kıdemine göre ya yukarıda anlatıldığı gibi belli bir süre önceden karşı tarafa bildirimde bulunulması gerekmekte ya da giydirilmiş günlük ücreti üzerinden ihbar süresine ilişkin ücreti karşı tarafa peşin olarak ödenmesi gerekmektedir.

 

Kıdem tazminatına esas son brüt ücret ihbar tazminatına da esastır. Hesaplanan ihbar tazminatı gelir vergisi ve damga vergisine tabi olup, SGK primine tabi değildir. Ayrıca kıdem tazminatı için uygulanan tavan  ihbar tazminatı için uygulanmaz der kanunlarımız .

Yasin Kanat

Sosyal Güvenlik Uzmanı.

Paylaş