Ballı Teşvike Kaymak Geldi

25 Şubat 2019

7103 sayılı Kanun ile 01.01.2018-31.12.2020 yılları arasında işe alınan işçiler için belli koşullar dahilinde asgari ücret üzerinden tahakkuk edecek “vergi + prim tutarı” kadar teşvik uygulaması yürürlüğe girmişti.

Bu teşvikte gerekli koşullar işe alınacak işçinin son üç ayda en fazla 10 gün sigortalı olarak çalışmış olması ve o işyerinde bir önceki takvim yılında çalıştırılan ortalama işçi sayısının üzerinde alınmış olması ve işverenin prim borcunun bulunmaması idi.

Şimdi bu teşvike 22.02.2019 tarihli RG’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7166 sayılı Kanun ile bir de “Kaymak” teşvik geldi.

Şöyle ki işe alınacak işçilerin 1 Şubat 2019 – 30 Nisan 2019 tarihleri arasında alınmış olması halinde bu defa net ücret konusunda ek bir teşvik daha geliyor. Bu yeni teşvike göre 2018 takvim yılında en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki işçi sayısının üzerinde bildirilmiş olma ve iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenlerle feshedilmesi hariç olmak üzere, işe alındıkları tarihten itibaren dokuz aylık sürede iş sözleşmesi feshedilmeksizin çalıştırılmaları halinde bu maddede belirtilen prim desteği ile birlikte işe alındıkları ay dâhil üç aylık süre için prim ödeme gün sayısının 67,36 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutar İşsizlik Fonundan karşılanmak üzere işverene destek olarak ayrıca sağlanacak. Bahse konu bu hak kapsamında işverene sağlanan ücret desteği işverenin SGK’ya olan borçlarına mahsup edilecek, işverene direkt ödenmeyecek.

Engelli Bakım Ücretine İkramiye Engeli Kaldırıldı

Ayrıca yine 7166 sayılı Kanun ile “Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler” toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgarî ücretin aylık net tutarının üçte ikisinden daha az olan bakıma ihtiyacı olan engellilere, resmî veya özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti ya da sosyal yardım yapılmak suretiyle evde bakımına destek verilmesi sağlanıyor. 7166 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile yapılan değişiklik ile işte buradaki gelir hesabında Ramazan ve Kurban Bayramlarında ödenen/ödenecek 1000 TL’lik bayram ikramiyelerinin dikkate alınmaması sağlanacak.

Evde bakım yardımı almakta iken 5510 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesi uyarınca 2018 yılında ödenen bayram ikramiyeleri nedeniyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir şartının aşılması hâlinde; 22.02.2019 tarihine kadar evde bakım yardımı henüz kesilmemiş olanların yardımları kesilmeksizin ödenmeye devam olunması, kesilmiş olanların yardımları kesildiği tarih itibarıyla tekrar başlatılması ve kesilen döneme ilişkin ödenmeyen yardım tutarlarının defaten kendilerine ödenmesi gerekiyor.

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

“1000 TL’den Az Emekli Aylığı Olmayacak” Ne Anlama Geliyor?

18 Şubat 2019

7161 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 19 uncu madde ile emekli aylıklarında yeni bir dönem geldi.

Bahse konu ek madde;

“EK MADDE 19- Bu Kanun veya bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre malullük ve yaşlılık sigortasından ödenen aylıklar ve aylıklar ile birlikte her ay itibarıyla yapılan ödemeler toplamı dosya bazında, 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca yapılacak ek ödeme dâhil 1.000 Türk lirasından az olamaz. Ölüm sigortasından yapılan ödemeler toplamı ise bu tutarın hak sahiplerinin hisseleri oranı esas alınarak tespit olunacak tutarından az olamaz.

Bu Kanun kapsamında hesaplanan aylıklar, bu madde ile belirlenen tutardan düşükse aradaki fark Hazineden tahsil edilir.

Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri gereğince bağlanan kısmi aylıklar için bu madde hükümleri uygulanmaz.”

Biçiminde düzenlenmişti.

Metinden anlaşılacağı üzere gelen düzenleme aslında bir zam düzenlemesi değil, perdeleme düzenlemesi.

Şöyle ki esasında 1000 TL’den az olan aylıkları gelen zamlarla 1000 TL’ye ulaşıncaya kadar 1000 TL olarak ödemeyi amaçlıyor. Yani bir emekli 3-4 zam dönemi boyunca aynı 1000 TL’yi almaya devam edebilecek.

Yani düzenlemenin amacı nitelikçe düşük aylıklara kalıcı bir onarımı değil, geçici olarak verilecek ek zamla 1000 TL’den az aylık olmamasını hedefliyor.

2019 Şubat ayının 1000 TL alan bir emekli 2020 Temmuz ayında da yine 1000 TL alabilecek, peki bu iki 1000 TL’nin alım gücü aynı olacak mı? Elbette değil, ama dediğimiz gibi amaç o değil, amaç görüntüyü kurtarmak.

Tıpkı 2015 yılı Temmuz ayında 1000 TL’den az emekli aylıklarına ilave 100 TL zam gibi bir şey. Gerçi o daha adildi, zira en azından sonraki zam verilen bu 100 TL ilaveli aylığa uygulanıyordu. 2016 yılı başında tüm aylıklarla birlikte bu düşük aylıklara bir 100 TL daha seyyanen zam verildi. Bu da gerçek çözüm olmadı, zira 2016 yılı sonuna kadar bağlanan aylıklar görece olarak kurtulsa da 2017 yılından itibaren bağlanan aylıklar bu 100’er TL’lerden mahrum kaldılar.

Tabii hep çözümler palyatif olunca sorunun asıl nedenine inmek de kabil olmuyor elbette.

Zira bağlanacak emekli aylıklarının düşük olmasına neden olan yasada bir değişiklik söz konusu değil, bundan söz edilmiyor bile.

Asgari matrahtan 15 yıl prim ödeyenler için 2000 öncesi dönem bakımından yüzde 70, 2000-2008 arası dönem için yüzde 45 olan aylık bağlama oranını 2008 sonrası dönem için yüzde 30’a düşüren,

2000-2008 arası için “TÜFE + Büyüme hızından” oluşan güncelleme katsayısını 2008 sonrası için “TÜFE+Büyüme hızının yüzde 30’u” oranına düşüren,

5510 sayılı Kanunun bu özelliklerinde bir değişim meydana getiren bir düzenleme çıkmış değil.

Yani maksat 5510 sayılı Kanunun getirdikleriyle nitelik ve nicelik olarak düşüşe uğrayan emekli aylıklarının bu kaybı karşılansın diye değil de 1000 TL’den az aylık gözükmemesi demek oluyor.

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

2019 Yılı İlk Yarısında Emekli Olacak Memurların Emekli İkramiye ve Aylıkları

10 Şubat 2019

15.10.2008 tarihinden önce T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olanların emekli aylıkları ve ikramiye tutarları Emekli Sandığı matrahlarına göre belirleniyor. Emekli Sandığı matrahlarında sınıf, unvan ve kıdem önemli olmakla birlikte bu kapsamdakilerin tamamında memur maaş katsayısı ile taban aylık katsayısı dönemsel açıdan belirleyici nitelik taşıyor.

Memuriyet yaşamları boyunca bazı görevleri ihraz edenlere ise ayrıca makam ve görev tazminatı ödenmesi gerekiyor. Makam tazminatı ile görev veya temsil tazminatı adı altındaki bu tazminatlar Emekli Sandığı matrahına eklenmemekle birlikte en az iki yıl sürdürülen makam tazminatı gerektirir görevlerde bulunanlar için en az altı ay bulunulmuş en yüksek görev tazminatı göstergesi üzerinden hesaplanan tazminat veya 7000 makam tazminatı üzerinde tazminata hak kazananlara özgü olan temsil tazminatı eklenmesiyle aylığa ek olarak ömür boyu alınabiliyor. Makam ve görev veya temsil tazminatına hak kazanmış olanlardan vefat edenlerin hak sahipleri de bu tazminata hak kazanabiliyor.

Aşağıdaki tabloda ek göstergeye ve tazminat haklarına göre çeşitli unvanlar için hak kazanılan güncel emekli aylığı ve ikramiye haklarını ele aldık.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararı ve 2018 yılı Temmuz-Aralık ayları arası enflasyon rakamının belli olmasıyla eklenen enflasyon katkısı ile 2019 yılı Ocak-Haziran ayları arasında uygulanacak memur maaş katsayısı 0,130597 taban aylık katsayısı ise 2,044187 olarak belirlenmişti.

Bahse konu rakamlar belli olunca da sizler için emekli aylığı ve ikramiye tutarlarını hesapladık.

İkramiyelerin tam yıllara karşılık bir matrah tutarında hesaplandığını da vurgulayalım.

Emekli Sandığı matrahı gösterge aylığı, ek gösterge aylığı, kıdem aylığı, ek göstergeye göre belirlenen özel hizmet tazminatı ve taban aylıktan oluşuyor.

Taban aylık tüm memurlar için aynı miktarda bulunuyor. Gösterge ve kıdem de derece kademe ve kamu hizmetinde geçen süreye bağlı olarak değişmekle birlikte Emekli Sandığı matrahı içerisinde önemli bir yer tutmuyor. Buna karşın emekli aylıkları arasındaki farkları doğrun en önemli unsurlardan birincisi ek gösterge oluyor. Ek gösterge katsayı ile çarpımından çok en yüksek devlet memuru aylığının belli bir oranının tespitinde yegâne unsur olduğundan bu tazminata olan etkisi ile Emekli Sandığı matrahının ve dolayısıyla da emekli aylığının önemli yükselişlerinde en önemli değişken oluyor.

Emekli Sandığı emekli aylıklarının görece fazla olmasına yol açan diğer etken ise tazminatlar oluyor. Bazı görevlerde bulunanlara yasa ile tanınan makam tazminatı, makam tazminatı göstergesine göre belirlenen bir görev tazminatı veya temsil tazminatı da her ay aylığın dışında ama aylığa ek olarak alınan bir ödeme oluyor. Fakat bu tazminatların ikramiye hesabına dahil edilmemesi gerekiyor.

Tazminatlar vefat halinde emekli aylığı gibi hak sahiplerine hisseleri oranında geçirilebiliyor.

Şimdi gelelim 2019 yılı ilk yarısında unvanlarına göre memurların güncel emekli aylık ve emekli ikramiyelerine:

HİZMET YILI
25 26 27 28 29 30 35 40
VALİ Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 8.261,33 8.320,99 8.380,64 8.440,30 8.499,95 8.559,60 8.857,87 9.156,14
Ek aylık dahil emekli maaşı 8.591,79 8.653,83 8.715,87 8.777,91 8.839,95 8.901,99 9.212,19 9.522,38
Emekli İkramiyesi 149.134,05 155.099,41 161.064,77 167.030,13 172.995,50 178.960,86 208.787,67 238.614,48
GENEL MÜDÜR Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 7.304,71 7.360,32 7.415,92 7.471,53 7.527,13 7.582,74 7.860,76 8.138,79
Ek aylık dahil emekli maaşı 7.596,90 7.654,73 7.712,56 7.770,39 7.828,22 7.886,05 8.175,19 8.464,34
Emekli İkramiyesi 139.012,78 144.573,29 150.133,80 155.694,31 161.254,83 166.815,34 194.617,89 222.420,45
1/4.D/K VALİ YARDIMCISI (1.SINIF) Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 5.922,02 5.973,12 6.024,21 6.075,31 6.126,41 6.177,51 6.433,01 6.688,51
Ek aylık dahil emekli maaşı 6.158,90 6.212,04 6.265,18 6.318,33 6.371,47 6.424,61 6.690,33 6.956,05
Emekli İkramiyesi 127.748,79 132.858,74 137.968,69 143.078,64 148.188,60 153.298,55 178.848,31 204.398,06
1.SINIF MÜLKİ İDARE AMİRİ KAYMAKAM(1/4) Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 5.399,63 5.450,73 5.501,83 5.552,93 5.604,03 5.655,13 5.910,62 6.166,12
Ek aylık dahil emekli maaşı 5.615,61 5.668,76 5.721,90 5.775,04 5.828,19 5.881,33 6.147,05 6.412,77
Emekli İkramiyesi 127.748,79 132.858,74 137.968,69 143.078,64 148.188,60 153.298,55 178.848,31 204.398,06
KAYMAKAM (1/4) Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 5.301,68 5.351,47 5.401,27 5.451,06 5.500,85 5.550,65 5.799,62 6.048,58
Ek aylık dahil emekli maaşı 5.513,75 5.565,53 5.617,32 5.669,10 5.720,89 5.772,67 6.031,60 6.290,53
Emekli İkramiyesi 124.483,86 129.463,22 134.442,57 139.421,93 144.401,28 149.380,64 174.277,41 199.174,18
GENEL MÜDÜR YARDIMCISI Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 4.998,04 5.043,79 5.089,53 5.135,28 5.181,02 5.226,77 5.455,49 5.684,22
Ek aylık dahil emekli maaşı 5.197,96 5.245,54 5.293,11 5.340,69 5.388,26 5.435,84 5.673,71 5.911,59
Emekli İkramiyesi 114.362,60 118.937,10 123.511,60 128.086,11 132.660,61 137.235,12 160.107,64 182.980,16
BAŞBAKANLIK, BAKANLIK, SGK MÜST.DAİRE BŞK. Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 4.998,04 5.043,79 5.089,53 5.135,28 5.181,02 5.226,77 5.455,49 5.684,22
Ek aylık dahil emekli maaşı 5.197,96 5.245,54 5.293,11 5.340,69 5.388,26 5.435,84 5.673,71 5.911,59
Emekli İkramiyesi 114.362,60 118.937,10 123.511,60 128.086,11 132.660,61 137.235,12 160.107,64 182.980,16
MÜSTAKİL GN.MD.LÜK DAİRE BAŞKANI Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 4.736,85 4.782,59 4.828,34 4.874,08 4.919,83 4.965,57 5.194,30 5.423,02
Ek aylık dahil emekli maaşı 4.926,32 4.973,90 5.021,47 5.069,05 5.116,62 5.164,20 5.402,07 5.639,94
Emekli İkramiyesi 114.362,60 118.937,10 123.511,60 128.086,11 132.660,61 137.235,12 160.107,64 182.980,16
BAŞMÜFETTİŞ Emekli Maaşı (Tazminat dahil) 4.736,85 4.782,59 4.828,34 4.874,08 4.919,83 4.965,57 5.194,30 5.423,02
Ek aylık dahil emekli maaşı 4.926,32 4.973,90 5.021,47 5.069,05 5.116,62 5.164,20 5.402,07 5.639,94
Emekli İkramiyesi 114.362,60 118.937,10 123.511,60 128.086,11 132.660,61 137.235,12 160.107,64 182.980,16
MÜHENDİS-MİMAR-HEKİM VETERİNER Emekli Maaşı 3.430,88 3.476,62 3.522,37 3.568,11 3.613,86 3.659,60 3.888,33 4.117,05
Ek aylık dahil emekli maaşı 3.568,11 3.615,69 3.663,26 3.710,84 3.758,41 3.805,99 4.043,86 4.281,74
Emekli İkramiyesi 114.362,60 118.937,10 123.511,60 128.086,11 132.660,61 137.235,12 160.107,64 182.980,16
ÖĞRETMEN-POLİS-LSN.HEMŞİRE-AVUKAT (1/4 D/K; 3000) Emekli Maaşı 2.813,81 2.851,32 2.888,84 2.926,36 2.963,88 3.001,39 3.188,98 3.376,57
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.926,36 2.965,38 3.004,40 3.043,41 3.082,43 3.121,45 3.316,54 3.511,63
Emekli İkramiyesi 93.793,57 97.545,31 101.297,05 105.048,80 108.800,54 112.552,28 131.311,00 150.069,71
ŞUBE MÜDÜRÜ, ÜN.MZ. ŞEF (1/4 D/K; 2200) Emekli Maaşı 2.735,45 2.771,92 2.808,39 2.844,87 2.881,34 2.917,81 3.100,18 3.282,54
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.844,87 2.882,80 2.920,73 2.958,66 2.996,59 3.034,52 3.224,18 3.413,84
Emekli İkramiyesi 91.181,63 94.828,89 98.476,16 102.123,42 105.770,69 109.417,96 127.654,28 145.890,61
ŞUBE MÜDÜR (TEKNİK) (1/4 D/K; 3600) Emekli Maaşı 3.430,88 3.476,62 3.522,37 3.568,11 3.613,86 3.659,60 3.888,33 4.117,05
Ek aylık dahil emekli maaşı 3.568,11 3.615,69 3.663,26 3.710,84 3.758,41 3.805,99 4.043,86 4.281,74
Emekli İkramiyesi 114.362,60 118.937,10 123.511,60 128.086,11 132.660,61 137.235,12 160.107,64 182.980,16
LİSE MZ. ŞEF, (2/6 -1600) Emekli Maaşı 2.391,65 2.423,54 2.455,43 2.487,32 2.519,21 2.551,10 2.710,54 2.869,98
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.487,32 2.520,48 2.553,65 2.586,81 2.619,98 2.653,14 2.818,96 2.984,78
Emekli İkramiyesi 79.721,74 82.910,61 86.099,48 89.288,35 92.477,22 95.666,09 111.610,44 127.554,79
LİSE MZ. TEKNİKER, YÜKSEK TEKNİKER (3/1 -1500) Emekli Maaşı 2.340,72 2.371,93 2.403,14 2.434,35 2.465,56 2.496,77 2.652,82 2.808,86
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.434,35 2.466,81 2.499,26 2.531,72 2.564,18 2.596,64 2.758,93 2.921,22
Emekli İkramiyesi 78.023,98 81.144,94 84.265,90 87.386,86 90.507,82 93.628,78 109.233,57 124.838,37
TH-4 YIL Y.Ö. MZ.MATEMATİKÇİ-İSTATİSTİKÇİ-KİMYAGER(1/4) Emekli Maaşı 2.813,81 2.851,32 2.888,84 2.926,36 2.963,88 3.001,39 3.188,98 3.376,57
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.926,36 2.965,38 3.004,40 3.043,41 3.082,43 3.121,45 3.316,54 3.511,63
Emekli İkramiyesi 93.793,57 97.545,31 101.297,05 105.048,80 108.800,54 112.552,28 131.311,00 150.069,71
GİH LİSE MEZUNU MEMUR (2/1-1100) Emekli Maaşı 2.314,76 2.345,63 2.376,49 2.407,35 2.438,22 2.469,08 2.623,40 2.777,72
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.407,35 2.439,45 2.471,55 2.503,65 2.535,75 2.567,84 2.728,33 2.888,82
Emekli İkramiyesi 77.158,78 80.245,13 83.331,48 86.417,83 89.504,18 92.590,53 108.022,29 123.454,04
LİSE MZ. DİN GÖREVLİSİ (2/6 -1100) Emekli Maaşı 2.325,54 2.356,54 2.387,55 2.418,56 2.449,57 2.480,57 2.635,61 2.790,65
Ek aylık dahil emekli maaşı 2.418,56 2.450,81 2.483,05 2.515,30 2.547,55 2.579,80 2.741,03 2.902,27
Emekli İkramiyesi 77.517,92 80.618,63 83.719,35 86.820,07 89.920,79 93.021,50 108.525,09 124.028,67

Emeklinin Aylığa Hak Kazanmadığının Emeklilikten Sonra Saptanması Halinde Aylığın Durumu

3 Şubat 2019

SGK’ca emekli aylığı bağlanan emeklilerin sonradan saptanan bazı hususlar nedeniyle emekli aylığının kesilmesi karşılaşılan olumsuzluklardan.

Mevcut uygulamada SGK’ya tahsis talebinde bulunan SSK (4/1-(a)), Bağ-Kur (4/1-(b)) ve kamu görevlisi (4/1-(c)) sigortalılarının talep tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanunda öngörülen aylık bağlama koşullarını yerine getirip getirmediklerine bakılarak aylık bağlama işlemleri gerçekleştirilip, bu koşulların oluşmadığının daha sonra tespit edilmesi halinde ise, sigortalıya ödenen aylıklar başlangıç tarihi itibariyle iptal edilerek yersiz ödenen aylıkların tahsili yoluna gidiliyor.

Bu sigortalıların yeniden aylık bağlanması talebinde bulunmaları halinde, aylığa hak kazanma koşullarının oluşması koşuluyla, aylık bağlanması talep tarihlerini izleyen aybaşından itibaren aylıkları tekrar bağlanması mümkün bulunuyor.

Aylığa hak kazanma koşulları yerine gelmediği halde sigortalıların kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanmayan ve SGK’nın kendi kurumsal hatası (Hizmetlerin karışması, hizmet çakışmalarının daha sonra fark edilerek hizmet iptallerinin yapılması, yaş, prim gün sayısı veya sigortalılık süresinin yanlış tespit edilmesi vb.) nedeniyle yanlış aylık bağlandığının sonradan tespit edilmesi durumunda, sigortalılara yersiz ödenen aylıkların tahsili yoluna gidilecek olmakla birlikte,

– SGK’nın hatası sebebiyle yanlış aylık bağlandığının saptanmasından önce, aylığa hak kazanma şartlarının oluştuğunun anlaşılması halinde, bu şartların yerine geldiği tarihi izleyen ay başından itibaren yeniden talep koşulu aranmaksızın aylıkların bağlanması gerekiyor.

SGK’nın son tahsis Genelgesi ile bu konuda yeni olarak;

“- Kurum hatası nedeniyle yanlış aylık bağlandığının tespit edilmesinden sonra aylığa hak kazanma koşullarının oluşması durumunda, yeniden tahsis talebinde bulunulması halinde aylık bağlanacağı,

– Hizmet birleştirmesi yapılarak aylık bağlanan, ancak SGK’nın hatalı işlemleri sonucu yanlış statüde aylık bağlandığı tespit edilen sigortalıların, farklı statüde geçen hizmet sürelerinin tahsis talep tarihinden önce olması şartıyla, mevcut tahsis talebi diğer statüler için de geçerli sayılacağından, yanlış statüde bağlanan aylığın iptal edilerek, aylığa hak kazandığı statüdeki hak kazanma şartlarının yerine gelmesi halinde, yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın, sigortalıya aylığa hak kazanma koşullarının yerine geldiği tarihi takip eden aybaşı itibariyle yaşlılık aylığı bağlanacağı,

– 4/1-(c) sigortalısı olarak görev yapmakta iken emekliye sevk edilmesi üzerine, görevleriyle ilişikleri kesilerek emekli aylığı bağlananların, aylık bağlandıktan sonra aylık bağlama koşullarının (yaş ve hizmet) oluşmadığının anlaşılması halinde ise, emeklilik işlemleri iptal edilerek yersiz ödenen emekli aylıkları borç çıkarılarak, göreve iade edileceği,”

Vurgulanıyor.

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

Prim Borcu Olduğu Sonradan Tespit Edilen Emeklilerin Aylıkları Kesilemez

28 Ocak 2019

Malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar için tahsis talep tarihinden, ölen sigortalılar için ise ölüm tarihinden önceki sürelere ilişkin miktarına bakılmaksızın prim borcu olduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilenlerden; söz konusu süreleri aylık bağlama işleminde dikkate alınmamış olanlar için tahsis talep tarihi ya da ölüm tarihi itibariyle yeniden aylık hesaplanacak, dikkate alınmış olanlar için ise aylıkların ödenmesine devam edilmesi mümkün bulunuyor.

İşte bu durumda olanların aylıkları durdurulmaksızın ve aylık başlangıç tarihleri değiştirilmeksizin prim borçları ödenmekte olan aylıklardan 1/3 oranında kesilmek suretiyle tahsil edilmesi gerekiyor.

Daha önceki uygulamada böylesi durumlarda, sigortalının eksik prim tutarları kendisine tebliğ edilerek 1 ay içerisinde ödemesi istenmekte idi. Aylık başlangıç tarihi değiştirilmiyor, sigortalının 1 aylık süre içinde prim borcunu ödememesi halinde aylığı durduruluyordu.

Bu konuda son yapılan değişikliğe göre;

Tahsis talep tarihinden önce sigortalılığı sona erenlerden, aylık bağlamaya esas hizmetlerine ilişkin prim borcu bulunduğunun aylık bağlandıktan sonra anlaşılması halinde, sigortalıların aylıkları durdurulmaksızın ve aylık başlangıç tarihi değiştirilmeksizin, eksik prim tutarları ödenmekte olan aylıklarından üçte bir oranında kesilmek suretiyle tahsil edilmesi öngörülüyor.

Aylık bağlama işlemleri sırasında gerek sigortalılar tarafından beyan edilmemesi gerek SGK tarafından yeterli kontrollerin yapılmaması gerekse herhangi bir nedenle hizmetin tahsis talep tarihinde SGK kayıtlarına işlenmemesi nedenleriyle tespit edilemeyen tahsis talep tarihinden önceki sürelere ait hizmetler ve bu hizmetlere ilişkin prim borcu olan sigortalıların aylıkları ise, aylık bağlama işleminde dikkate alınmamış olan söz konusu hizmet süreleri de dikkate alınarak tahsis talep tarihi ya da ölüm tarihi itibariyle yeniden hesaplanacak ve aylık başlangıç tarihi değiştirilmeyecek olup, aylıklar durdurulmaksızın eksik prim tutarları ödenmekte olan aylıklardan üçte bir oranında kesilmek suretiyle tahsil edilmesi mümkün bulunuyor.

Örneğin 01.06.2018 – 31.10.2018 tarihleri arasında 4/1-(b) (Bağ-Kur) kapsamında hizmetleri bulunan sigortalı, söz konusu hizmetlere ilişkin prim borcunu tahsis talep tarihinden önce ödemiş ve 20.12.2018 tarihinde tahsis talebinde bulunmuş, ancak, 2019 yılı Ocak ayında söz konusu hizmetlere ilişkin primlerin eksik tahsil edildiği anlaşılmış olsun. Bu durumda, sigortalının aylığı durdurulmaksızın eksik prim tutarlarının ödenmekte olan aylığından kesilmek suretiyle tahsil edilmesi gerekiyor.

Yine örneğin 01.02.2013 tarihi itibariyle 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı başlayan ve ticari faaliyetine devam edeceğini beyan ederek 11.03.2015 tarihinde tahsis talebinde bulunan sigortalının, tahsis talep tarihinde 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin hizmetleri ve bu hizmetlere ilişkin prim borcunun bulunduğu, aylık bağlama işlemleri tamamlandıktan sonra (22.12.2018) anlaşılması halinde, prim borcunun ödenmekte olan aylığından kesilmek suretiyle tahsil edilmesi gerekmekte olup, söz konusu hizmet süreleri dikkate alınarak tahsis talep tarihi itibariyle aylığının yeniden hesaplanması ve aylık başlangıç tarihinin değiştirilmemesi gerekiyor.

Buna karşın sigortalın tahsis talebinde bulunduğu tarihte işten ayrılma koşulunun gerçekleşmediğinin sonradan saptanması halinde ise, sigortalıya yersiz ödenen aylıkların tahsili yoluna gidilmesi öngörülüyor. Bu durumda söz konusu sigortalının işten ayrıldığı tarihe kadar geçen hizmetleri dikkate alınarak aylığının yeniden hesaplanması ve işten ayrılma koşulunun yerine geldiği tarihi izleyen aybaşından itibaren talep şartı aranmaksızın aylıklarının yeniden başlatılması icap ediyor.

 

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

 

Hizmet Borçlanmaları Aylık Bağlamada Nasıl Değerlendirilir?

21 Ocak 2019

2008/Ekim ay başından önce geçen ve bu tarihten sonra Kanunun 41 inci maddesine göre borçlanılan sürelerle bu sürelere ait kazançların 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan (506,1479, 2926, 2925 ve 5434 gibi) ilgili kanun hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekiyor.

5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesine göre yapılacak borçlanmalarda uygulamanın şöyle yapılması gerekiyor. Seçilen prime esas kazancın, borçlanma tutarının ödendiği tarihteki prime esas asgari kazanç ile oranlanarak, bir oran saptanması ve bu oranın ilgili ayın prime esas asgari kazancı ile çarpılarak hesaplanan tutarın, ilgili ayın prime esas kazancı olarak kabul edilmesi gerekiyor.

Ancak, hesaplanan prime esas kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas azami kazancını geçmemesi de şart bulunuyor. Bunun yanında elbette gün bazında prime esas kazancın taban rakamından az olmaması da şart bulunuyor.

Yani borçlanırken belirlediğiniz prime esas kazancın ödediğiniz dönemdeki asgari kazanca oranı borçlandığınız dönemdeki azami kazancın asgari kazanca oranından fazla ise bu fazlalık kısmın karşılığını göremiyorsunuz.

1479 sayılı Kanunun mülga 51 inci maddesinde diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi çalıştıktan sonra bu Kanunun kapsamına girenlerin çalıştıkları bu sürelerinin dikkate alınarak basamaklarının yeniden belirleneceği öngörülmekte iken borçlanılan sürelerin basamak intibakında dikkate alınacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığına dayanarak, 5510 sayılı Kanunun 4/1-(b) bendine tabi olan sigortalıların, 1/10/2008 tarihinden önce geçen borçlanılacak sürelerinden 1/10/2008 tarihinden sonra kendileri veya hak sahiplerinin Kanunun 41 inci maddesi gereğince borçlanmaları halinde borçlanılan süreler aylıkların hesabında gün sayısına eklense de, kazanç hesabında dikkate alınmaması gerekiyor.

Bu durum, SSK olsun Bağ-Kur olsun günlük borçlanma kazanç rakamının 85,28 – 639,60 TL arasında olabilmesi borçlanma yapacakların çok dikkat etmesini gerektiriyor.

Yani Bağ-Kur kapsamındaki borçlanmalarda da kayıp riski büyük bulunuyor.

Yapılacak borçlanmalarda hizmet, borçlanma tutarının ödendiği tarihte geçerli oluyor.

2018/38 sayılı Genelgede bu hususta yeni olarak;

“İlk defa 2008/Ekim ayı başından sonra Kanunun 4/1-(c) bendine tabi sigortalılardan, 01.10.2008 tarihinden önce geçen ve borçlanılan sürelerinin prime esas kazancın tespitinde ne şekilde değerlendirileceğine ilişkin olarak da 5510 sayılı Kanunda bir hüküm bulunmadığından kendileri veya hak sahiplerinin Kanunun 41 inci maddesi gereğince borçlanmaları halinde borçlanılan süreler kazanç hesabında dikkate alınmayarak yalnızca aylıkların hesabında gün sayısına ekleneceği ve buna bağlı olarak ABO hesabında değerlendirileceği” öngörülüyor.

Bunlar 15 Ekim 2008 tarihinden önce bir şekilde T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olmayıp 15 Ekim 2008’den sonra kamu görevlisi (Memur, adli yargı mensubu, subay, astsubay, polis gibi) olanlardan oluşuyor.

15 Ekim 2008 tarihinden önce bir şekilde T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olanların ise borçlanmada seçilen matrahtan dolayı bir kayıp riski bulunmuyor. Zira bu kapsamdakilerin borçlanma talebinde kazanç belirleme gibi bir hakları bulunmayıp borçlanma türüne göre ya göreve ilk başladıkları tarihteki derece ve kademeleri üzerinden ya da borçlanma talep tarihindeki derece ve kademeleri üzerinden ve her hal ü kârda talep tarihinde geçerli katsayılar üzerinden borçlanma tutarları çıkartılıyor.

 

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

2019 Ocak – Haziran Ayları SSK Dul ve Yetim Taban Aylıkları

Bugünkü yazımızda Ocak 2019 ayından itibaren SSK sigortalılığından bağlanacak dul-yetim aylık ve gelirlerinin taban tutarlarını ele alıyoruz. SSK gelir ve aylıklarında taban aylık ve gelir tutarları sigortalılık başlangıcı ve ölüm tarihlerine göre değişkenlik arz ediyor.

2000 yılından önce SSK sigortalılarına malûllük ve yaşlılık sigortalarından bağlanacak aylıklar ile ölüm sigortasından hak sahibi kimselere bağlanacak aylıkların hesabına esas tutulan aylığın alt sınırı, gösterge tablosundaki en düşük göstergenin katsayı ile çarpımının yüzde 70’inden az olamayacağı kuralı söz konusu.

2000 yılı ve sonrasında emekli olanlar için bu alt sınır en düşük gösterge olan 9475 gösterge ile 31.12.1999 tarihinde geçerli olan 12.000 memur maaş katsayısının çarpımından oluşmaktaydı.

Hak sahibi kimselerin gelir ve aylıkları da hak sahibi bir kişi ise alt sınır aylığının yüzde 80’inden, hak sahibi iki kişi ise yüzde 90’ından az olamaması da önemli diğer bir kural.

2000 yılından itibaren aylık tutarının prime esas günlük kazanç alt sınırının yüzde 35’inden az olamayacağı kuralı getirilmişti.

2000 yılından önce bağlanan malûllük, yaşlılık ve ölüm aylıkları ve iş kazası ile meslek hastalığı sonucu bağlanan ölüm gelirleriyle bağlanan ve bağlanacak aylıkların; 506 sayılı Kanun’un 4447 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 96 ncı maddesi hükümleri uygulanmak suretiyle 31.12.1999 tarihi itibarıyla hesaplanarak bu tarihten sonra gelir ve aylıklarda yapılan artışların ilave edilmesi neticesinde saptanan tutarın altında olamayacağına yönelik yasal düzenleme söz konusu bulunuyor.

5510 sayılı Kanuna göre iki farklı taban aylık tanımı söz konusu olup, 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olanlar için ölüm aylığı, yaşlılık sigortasından bir önceki yılın son ödeme ayında (Aralık ayında) söz konusu sigortalılar için ayrı ayrı ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamaması da temel kurallardan.

Yeni Sigortalıların Taban Aylığı

01.10.2008’den sonra sigortalı olanların ölmeleri halinde ise farklı bir taban aylık söz konusudur. Bu aylık da çalışma sürelerindeki her yıl için 82. maddeye göre tespit edilen prime esas günlük kazanç alt sınırları dikkate alınarak, talep veya ölüm yılına ait Ocak ayı itibariyle 29. maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen ortalama aylık kazancın % 35’inden, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa % 40’ından az olamayacağı kuralına dayanan taban aylıktır. Hak sahibi kimselerin aylıkları; hak sahibi bir kişi ise bu fıkraya göre hesaplanan alt sınır aylığının % 80’inden, hak sahibi iki kişi ise % 90’ından az olmaması gerekiyor.

Bu aylık hesaplanırken cari çalışmalar asgari ücret üzerinden prim ödenmiş gibi varsayılıp güncelleme katsayılarıyla güncellendikten sonra bakmakla yükümlü aile bireyi varsa yüzde 40’ının, yoksa yüzde 35’inin dikkate alınması gerekiyor.

İlk defa 2000 yılından önce sigortalı olan ve 30.09.2008 tarihinden önce veya sonra ölenlerin arasında doğan cüzi aylık farkının nedeni 01.10.2008 tarihinden itibaren kaldırılan ve o tarihte 4,69 TL tutarında olan sosyal yardım zammı ödemesinden kaynaklanıyor.

İlk defa 01.01.2000 ile 01.10.2008 tarihleri arasında sigortalı olup 01.10.2008 tarihinden itibaren ölen sigortalı için 2008/Ocak dönemine ait prime esas günlük kazanç alt sınırının bir aylık tutarının yüzde 35’i üzerinden dosya aylığı hesaplanması, hesaplanan bu alt sınır aylığının, hak sahibi alt sınır hissesine üzerinden (% 80-60-30-45) emekli zam oranları ile güncellenerek sigortalının ölüm tarihine taşınması gerekiyor.

Şimdi yüzde 10,19 olarak açıklanan Ocak 2019 zammı ışığında sigortalılık ve ölüm tarihleri dikkate alınarak SSK ölüm taban aylıklarını son iki yıl bazında verelim:

İlk defa 01.01.2000 öncesi sigortalı olup 01.10.2008 öncesi vefat edenlerin taban aylıkları
Hak sahibi 1 kişi ise Hak sahibi eş ve bir çocuk ise Hak sahibi iki kardeş ise Sigortalı Alt Sınır Aylığı
Yüzde 80 Eş (Yüzde 60) Çocuk (Yüzde 30) Yüzde 45 Yüzde 100  
2017 Ocak 1.126,72 825,08 412,55 618,82 1.348,46
2017 Temmuz 1.193,09 873,68 436,85 655,26 1.427,88
2018 Ocak 1.260,97 923,39 461,71 692,55 1.509,13
2018 Temmuz 1.376,60 1.008,06 504,05 756,06 1.647,52
2019 Ocak 1.516,88 1.110,79 555,41 833,10 1.815,40
İlk defa 01.01.2000 öncesi sigortalı olup 01.10.2008 sonrası vefat edenlerin taban aylıkları
Hak sahibi 1 kişi ise Hak sahibi eş ve bir çocuk ise Hak sahibi iki kardeş ise Sigortalı Alt Sınır Aylığı
Yüzde 80 Eş (Yüzde 60) Çocuk (Yüzde 30) Yüzde 45 Yüzde 100
2017 Ocak 1.125,06 824,50 412,29 618,41 1348,46
2017 Temmuz 1.191,33 873,07 436,57 654,84 1427,88
2018 Ocak 1.259,11 922,75 461,42 692,10 1.509,13
2018 Temmuz 1.374,57 1.007,37 503,72 755,55 1.647,51
2019 Ocak 1.514,64 1.110,02 555,05 832,54 1.815,39
İlk defa 01.01.2000-30.09.2008 arasında sigortalı olup 01.10.2008 sonrası vefat edenlerin taban aylıkları
 
Hak sahibi 1 kişi ise Hak sahibi eş ve bir çocuk ise Hak sahibi iki kardeş ise Sigortalı Alt Sınır Aylığı
Yüzde 80 Eş (Yüzde 60) Çocuk (Yüzde 30) Yüzde 45 Yüzde 100
2017 Ocak 665,10 498,81 249,43 374,14 831,38
2017 Temmuz 704,28 528,19 264,12 396,18 880,35
2018 Ocak 744,35 558,25 279,15 418,72 930,44
2018 Temmuz 812,61 609,43 304,75 457,12 1.015,76
2019 Ocak 895,41 671,53 335,80 503,70 1.119,27

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

2018/38 sayılı SGK Genelgesinde Olması Gerekip de Olmayanlar

Aslında yılın bu son günündeki yazımda hizmet borçlanma rakamlarında artışa değinip “Yüzde 26 artışa tabi olmamak için bu son günü kaçırmayın” demek vardı. Ama zaten bu uyarıyı yapan çok refikimiz olacağı gibi bu konuda asıl olan emeklilik planlaması yapılmadan borçlanma rakamlarındaki artışın o kadar da önemli olduğunu düşünmemem beni bu son günde süreğen bir sorunu dile getirmeye itti. Umarım SGK yetkilileri kulak verir.

2018/38 sayılı SGK Genelgesi tahsise ilişkin önceki genel olan 2011/58 sayılı Genelgeyi tahsisle bağlantılı tali genelgelerle birleştirip, daha derli toplu hale getirdi ve yeni bazı hususlar getirdi. Önceki yazılarımızda bu yenilikleri ele aldık.

Ancak 509 sayfalık bu geniş Genelge bazı önemli konulardaki soru işaretlerini ise yine gidermedi.

Peki, vatandaşı ilgilendiren ve emeklilik aşamasında sorunlar oluşturan bu önemli soru işaretleri neler? İki örnek verelim.

18 yaş ve yurt içi hizmetler

Biri 18 yaş öncesi ülke içi hizmetlerle ilgili ve şöyle;

18 yaşından önce Emekli Sandığı iştirakçisi (4/c sigortalısı)  olmak ancak kaza-i rüşt kararı almakla mümkün. 18 yaşından önce Bağ-Kur (4/b) sigortalısı olmak da 04.05.1979’dan beri mümkün değil. Dolayısıyla 18 yaş sorunu bu durumlarda da kendi içinde yaşanmıyor. Ancak SSK sigortalılığından sonra Bağ-Kur yahut Emekli Sandığı’ndan emeklilikte bir uygulama birliği yok ve bu da karışıklıklara ve mağduriyetlere neden oluyor.

18 yaşından önce edinilmiş SSK primleri ile Emekli Sandığı’ndan emeklilikte uygulama bu tür primlerin yaş ve erkekler için 25 yıl (9 bin gün) ve kadınlar için 20 yıllık (7200 gün) hizmet sürelerine sayılmasıyla çözülmüş oluyor. Bu tür primler sadece intibakta yani emeklilik ve kazanılmış hak aylığının tespitinde göz önüne alınmıyor. Burada kayda değer bir sorun yok.

Buna karşın 01.04.1981’den sonra ve 18 yaşından küçük iken edinilmiş SSK primleri ile Bağ-Kur’dan (4/b sigortalılığından) emeklilikte sorun yaşanıyor. Kimi SGK birimleri bu tür primleri yaş hesabında kimi de hem yaş ve hem de kadınlar için 7 bin 200 erkekler için 9 bin günün hesabına saymıyorlar. Bu da sigortalıların mağduriyetine yol açıyor.

Evet, her ne kadar SSK’lılar için sigortalılık süresi ile gün sayısı kavramları birbirinden ayrı kavramlar olsa Emekli Sandığı ve Bağ-Kur süreleri bakımından sigortalılık süresi ve gün sayısı birbirine bitişik kavramlar olsa da bunun sonucundan bir mağduriyet doğmamalı.

01.04.1981’den sonraki süreçte ve 18 yaşından küçük iken edinilmiş SSK süreleri SSK’lılar için güne ve başlangıca sayılırken, Emekli Sandığı’nda emeklilikte de hem güne hem de yaş hesabında dikkate alınırken bu tür primler Bağ-Kur’dan emeklilikte tabiri caizse hiçbir işe yaramamış oluyor. O zaman da bu tür çalışmalar anlamsızlaşmış oluyor. SGK 2011/58 sayılı kapsamlı Genelgesinde yer vermediği bu hususa artık yeni bir genelge çıkartarak el atmalı. El atmalı ve bu haksız, kendi personelini de ikileme düşüren uygulamasından doğan mağduriyeti gidermeli, vatandaşını da gereksiz yere mahkeme kapılarında uğraştırmamalıdır. Zira malûllük yaşlılık ve ölüm sigortaları gibi uzun vadeli sigorta kollarından ödenen primlerin emeklilikte işe yaramaması gibi bir çelişkinin hukukiliğini kimse iddia edemeyeceği gibi bu yanlış da muhakkak yargıdan döner.

18 yaş ve yurtdışı hizmetler

İkinci konu da 18 yaş öncesi ama bu defa yurtdışı sigortalılık başlangıcı ile ilgili bulunuyor. 18 yaşından önceki yurtdışı çalışma süreleri 3201 sayılı Yasadaki açık yasal engel nedeniyle borçlanılamıyor.

Öte yandan 6552 sayılı Yasa ile getirilen değişiklik ile Türkiye ile sözleşmeli ülkelerden çoğu ile yapılan sözleşme gereği oradaki sigortalılık başlangıcı Türkiye’den emeklilikte değerlendiriliyor ve buna göre emeklilik koşulları tayin ediliyor. SSK statüsünden emeklilikte başlangıç kavramı çok önemli ve gurbetçilerin tamamına yakını da SSK statüsünden emekli olmaya çalışıyor ve oluyor da.

İşte tam bu noktada örneğin Ağustos 1986 yılında ve 16 yaşında iken böyle bir ülkede çalışmaya başlayan gurbetçi vatandaşımız 18 yaşını doldurduğu Haziran 1988’den önceki sürelerini borçlanamıyor. Kimi SGK birimleri yurtdışında sigortalılığa başladığı 1986 başlangıcına göre 49 yaşında ve 5300 günle emekli ederken, kimi SGK birimleri ise ilk borçlanılan günü başlangıç sayıp 51 yaşında ve 5450 günle emekli ediyor.

2018/38 sayılı Genelge 509 sayfalık haccime rağmen böylesi muğlak ve tereddüt meydana getiren konuları açacak hükümler içermesi gerekirken, bunlara değinmemiş bulunuyor.

Bu da ya hak kayıplarına ya da ileride sigortalılarla Kurum arasında önemli hukuki problemlere yol açacak nitelikte bulunuyor.

 

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

Ölüm Toptan Ödemesinde Son Genelge ile Neler Değişti?

Ölüm aylığı bağlanması için en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4/1-(a) sigortalıları için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekiyor.

01.10.2008 tarihinden önce ölen SSK sigortalılarının 900 gün hesabında borçlanılan tüm süreler dikkate alınabiliyor.

5510 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi gereğince, 4/1-(a) (SSK) ve 4/1-(b) (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılar ile 15.08.2008’den sonra ilk defa 4/1-(c) kapsamında sigortalı olanlardan (Kamu görevlileri), ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamaması durumunda, ölüm tarihi esas alınmak kaydıyla hesaplanan ölüm toptan ödeme tutarı, aynı Kanunun 34 üncü maddesindeki aylık paylaşım esasları dikkate alınarak sigortalının hak sahipliği şartlarını taşıyan eşine, çocuklarına, ana ve babasına verilmesi icap ediyor.

Başvuru Metodu

Ölüm toptan ödemesi yapılabilmesi için “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” ile ilgili üniteye başvurmaları gerekmekte olup anılan belgeye malûl erkek çocuklar için sağlık kurulu raporu eklenmesi gerekiyor.

Ölüm toptan ödemesinde de “Kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri” toptan ödeme yoluyla ödenmemekte, ancak sigortalının sağlığında yapmış olduğu hizmet borçlanmaları hak sahiplerine ödenecek ölüm toptan ödemesine eklenebilmektedir.

Genelge İle Gelen Değişiklikler

Genelgede bu konuda vurgulanan yeni ve özel hususlar ise;

  • Ölüm toptan ödemesi yapılabilmesi için, eş, çocuk, ana ve babaya ölüm aylığı bağlanmasında aranan şartların mutlaka yerine getirilmiş olması gerektiği, bu şartları taşımayan hiçbir hak sahibine toptan ödeme yapılmayacağı,
  • Hak sahiplerine yapılacak toptan ödemenin toplamı sigortalıya yapılacak toptan ödeme tutarını geçemeyeceği, bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak indirim yapılacağı,
  • Hak sahiplerine toptan ödeme yapıldıktan sonra ölen sigortalının sonradan tespit edilen hizmetlerle birlikte ölüm aylığı bağlanması için aranan gün sayısı ve/veya sigortalılık süresi şartının yerine getirildiğinin tespit edilmesi durumunda, hak sahiplerine yapılan toptan ödeme tutarının ihya edilerek, bağlanacak aylığın başlangıcında, ölüm tarihi/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihin esas alınacağı

Olmaktadır.

Örneğin; 16.08.2007 tarihinde sigortalılığı başlayan ve 840 prim ödeme gün sayısı olan sigortalı, Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalı iken 02.12.2015 tarihinde vefat etmiştir. Ölüm aylığı bağlanması için aranan 900 gün şartı oluşmaması nedeniyle hak sahiplerine 14.03.2016 tarihli taleplerine istinaden toptan ödeme yapılmıştır. Ancak, dosyada yapılan incelemede sigortalının başka bir sicilde geçen 120 gün hizmeti ile birlikte aylık bağlanması için aranan 900 gün koşulunu fazlasıyla yerine getirdiği tespit edilmiştir. Bu durumda, hak sahiplerine yapılan toptan ödeme tutarı ihya edilecek ve bağlanacak ölüm aylığının, ölüm tarihini/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılması gerekecektir.

 

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com

Çalışanlar İçin 2019 Yılı Asgari Geçim İndirimi Tutarları Ne Oldu?

01.01.2019 tarihinden itibaren uygulanacak aylık asgarî ücret brüt tutarı 2558,40 TL olarak belirlendi. Buna bağlı olarak memur olsun işçi olsun çalışanların 2019 yılında alacakları Asgarî Geçim İndirimi (AGİ) tutarları da belli oldu. Buna göre Asgari ücretin Asgari Geçim İndirimi hariç net miktarı 1829,02 TL olmakla birlikte çalışanlar aile ve çocuk durumuna göre aşağıdaki AGİ miktarlarını da bu rakamlara ek olarak alabilecekler.

Örneğin bekâr bir çalışan veya eşi ücretli ve çocuksuz bir çalışan için AGİ dâhil olmak üzere asgari ücretin neti 2020,90 TL olurken, iki çocuklu ve eşi ev hanımı bir sigortalı için 2116,84 TL olacak. Bu rakamlar 01.01.2019 – 31.12.2019 tarihi arasında geçerli olacak. Yani 2019 yılı sonuna kadar aynı asgari ücret uygulanacak.

Zaten bilindiği üzere AGİ tutarları da her yılın ilk dönem asgari ücret tutarlarına göre belirleniyor, Temmuz asgari ücreti değişse bile Ocak asgari ücretine göre uygulama devam ettiriliyordu.

 

ÇALIŞANIN AİLE DURUMU Aylık Asgari Geçim İndirim Miktarı (TL) ASGARİ ÜCRETİN Gerçek Neti AGİ’li ASGARİ ÜCRET (TL) (2019)
Bekâr 191,88 1.829,02 2.020,90
Evli + Eşi ücretli 191,88 1.829,02 2.020,90
Evli + Eşi ücretli + 1 Çocuk 220,66 1.829,02 2.049,68
Evli + Eşi ücretli + 2 Çocuk 249,44 1.829,02 2.078,46
Evli + Eşi ücretli + 3 Çocuk 287,82 1.829,02 2.116,84
Evli + Eşi ücretli + 4 Çocuk 307,01 1.829,02 2.136,03
Evli + Eşi ücretli + 5 Çocuk 326,20 1.829,02 2.155,22
Evli + Eşi çalışmıyor veya geliri yok 230,26 1.829,02 2.059,28
Evli + Eşi çalışmıyor veya geliri yok +1 Çocuk 259,04 1.829,02 2.088,06
Evli + Eşi çalışmıyor veya geliri yok +2 Çocuk 287,82 1.829,02 2.116,84
Evli + Eşi çalışmıyor veya geliri yok +3 Çocuk 326,20 1.829,02 2.155,22

 

AGİ bir ayda alınacak gelir vergisine tabi tüm istihkaklarda konu edilerek aylık ödenen gelir vergisinden mahsup edilebiliyor. 18 yaşına, öğrenim görüyorsa 25 yaşına kadar çocuklarla bakımı üstlenilmiş, evlât edinilmiş çocukların da AGİ bildiriminde bulunulması mümkün. Ana babasını kaybetmiş torunlar da bildirilebiliyor.

Çocukların sosyal güvenlikçe tabi oldukları ebeveynin bildiriminde beyan edilmesi gerekiyor. Çalışanlar ücretli olarak çalışmayan eşlerini, emekli aylığı alıyor olsalar dahi beyan etme hakkına sahip bulunuyorlar.

Aylık AGİ miktarının üst sınırı çalışanın aylığından ay içinde kesilen gelir vergisi olup düşük gelir vergisi nedeniyle ay içinde kullanılamayan AGİ bedeli sonraki ayda kullanılamıyor.

Değişiklikler Bildirilmeli

Memurlar ve diğer çalışanlar, aile ve çocuk durumunda AGİ oranını etkileyecek bir değişiklik olduğunda, bunu bir ay içinde işverenine bildirmek zorunda bulunuyor.

Üçüncü Çocuğun Oranı Artırıldı

Asgarî geçim indirimi, ücretin elde edildiği takvim yılı başında belirlenen 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarına;

  • Mükellefin kendisi için % 50’si
  • Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10’u
  • Çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere ilk iki çocuk için % 7,5’i
  • Üçüncü çocuk için %10’u
  • Diğer çocuklar için % 5’i

olmak üzere ücretlinin şahsi ve medeni durumu dikkate alınarak hesaplanan indirim oranlarının uygulanması sonucu bulunacak tutarın, Gelir Vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranla çarpılması sonucu bulunacak indirim tutarının 1/12’sinin aylık olarak hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi suretiyle bulunuyor.

Şevket TEZEL

Fahrettin Kerim Gökay Cad. No:21/1

Hasanpaşa-Kadıköy/İSTANBUL

Tel: 216-5506009

Faks: 216-5506007

Gsm: 551-1008282

kadikoy@alitezel.com

sevket@tezel.com