VERGİ MUAFİYETİNDEN YARARLANARAK EVDE ÜRETİLEN ÜRÜNLERİN ELEKTRONİK ORTAMDA SATILMASININ GELİR VERGİSİ KANUNU VE SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU YÖNÜNDEN İNCELENMESİ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde; vergiden muaf esnafa ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Bu maddede kimlerin esnaf muaflığından faydalanabilecekleri, hangi işlerin muafiyet kapsamında değerlendirilebileceği ve muafiyetin nasıl uygulanacağı ilgili Kanunun maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Vergiden muaf esnaf uygulaması, gelirleri genelde el emeğine dayalı olan, çok küçük çapta iş yapan ticaret ve sanat erbaplarının gelirlerini vergi dışında bırakan bir uygulamadır. Ayrıca, Evlerde üretim yapan küçük üreticilerin ürünlerinin elektronik ortamda satışını teşvik etmek amacıyla; 7162 sayılı Kanun ile 30/1/2019 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendine “işyeri açmaksızın” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden” ibaresi eklenmiş olup düzenlemeye ilişkin ayrıntılı açıklamalara 306 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer verilmiştir. Evlerinde kendi el emekleri ile imal ettikleri ürünleri bir işyeri açmaksızın internet üzerinden satan kişiler de esnaf muaflığından yararlanmaya başlamışlardır.

Bir iş yeri açmaksızın ve sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanmaksızın oturdukları evlerde imal ettikleri malları internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satmaları halinde esnaf muaflığından faydalanmaları mümkün hale getirilmiştir. Evlerde üretilen ürünlerin internetten satışında esnaf muaflığından; Gelir Vergisi Kanununun vergiden muaf esnafı düzenleyen 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) ve (10) numaralı bentleri kapsamında faydalanılmaktadır. 

ESNAF MUAFLIĞINDAN YARARLANMA ŞARTLARI NELERDİR?

Oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünler kapsamında olması,

 • Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü vb. ve aletler hariç olmak üzere, sanayi tipi ve ya seri üretim yapabilen makine ve aletler kullanılmaması,

• Dışarıdan işçi çalıştırılmaması,

• Ürünlerin işyeri açmaksızın satılması,

• Ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılmaması,

• Ürünlerin ticari, zirai ve ya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri kermes, festival ve panayırlarda satılmaması,

• Ticari, zirai ve ya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tabi olunmaması,

 • Faaliyetin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılmaması, gerekmektedir. Ürünlerin; ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere, düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.

 

EVLERDE ÜRETİLEN ÜRÜNLERİN İNTERNET VE BENZERİ ORTAMLARDA SATIŞI MÜMKÜN MÜ?

Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından faydalananların, evlerde imal ettikleri ürünleri, internet ve benzeri elektronik ortamlarda da satmaları halinde esnaf muaflığından faydalanmaları mümkündür. Bu muaflıktan faydalanılabilmesi için, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını (2025 yılı için 26.005.5*12= 312.066) Tl. aşmaması gerekmektedir. Ürünlerin İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satılması durumunda, satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartı, her bir ürün cinsi için ayrı ayrı değil, tüm ürünlerin toplam satış tutarı için geçerlidir. Satışların bir kısmının internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden, bir kısmının muafiyet kapsamında diğer şekillerde yapılması halinde, satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartı, sadece internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yapılan satışlar için geçerli olup, diğer şekillerde yapılan satışlarda tutar sınırlaması bulunmamaktadır. .  İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yıl içerisinde yapılan satışların ilgili yılda geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını geçmesi halinde, esnaf muafiyeti kaybedilecek ve izleyen takvim yılı başı itibarıyla gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilecektir..

EVLERDE ÜRETİLEN ÜRÜNLERİN SATIŞINDA VERGİ TEVKİFATI YAPILACAK MI?

Tevkifat yapmakla sorumlu olanlar tarafından, Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında, vergiden muaf esnaftan internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden veya muafiyet kapsamında diğer şekillerde satın alınan mallar için yapılan ödemeler üzerinden, aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca %2 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

EVLERDE ÜRETİLEN ÜRÜNLERİN SATIŞINDA BELGE DÜZENİ NASIL OLMALIDIR?

Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından faydalananların mükellefiyet tesisi, belge düzenleme, defter tutma, beyanname verme gibi yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bu muafiyetten yararlananların, kendilerine düzenlenen gider pusulalarını ve bu faaliyetleri ile ilgili olarak satın aldıkları mal ve giderlerine ilişkin belgelerini 213 sayılı Vergi Usul Kanununda öngörülen 5 yıllık süre boyunca saklamaları zorunludur.

Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu Maddesinin Birinci Fıkrasının (10) Numaralı Bendi Kapsamında Esnaf Muaflığından Yararlanma Şartları Nelerdir?

• Ürünlerin işyeri açmaksızın satılması,

• Sanayi tipi ve ya seri üretim yapabilen makine ve aletler kullanılmaması,

• Ürünlerin sadece internet ve benzeri elektronik ortamdan satış yapılması,

• İkametgâhlarının bulunduğu yerdeki tarha yetkili vergi dairesine başvurarak “Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi” alınması,

• Türkiye de kurulu bankalarda internetten yapılan satış gelirlerinin tahsilini ve bu gelirleri üzerinden tevkifat yapılmasını teminen bir ticari hesap açılması ve tüm hasılatın münhasıran bu hesapta toplanması.

• Bir takvim yılında elde edilen hasılatın 2026 yılı için 1.580.000 Tl.  aşmaması.

• Ticari, zirai ve ya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tabi olunmaması,

• Faaliyetin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılmaması, gerekmektedir. Birden fazla ürün imal edilerek internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satılması durumunda, elde edilen hasılatın ilgili yıl içinde geçerli olan tutarı aşmaması şartı, her bir ürün cinsi için ayrı ayrı değil, tüm ürünlerden elde edilen toplam hasılat için geçerlidir.

SATIŞLARIN BİR KISMININ İNTERNET VE BENZERİ ELEKTRONİK ORTAMLAR ÜZERİNDEN BİR KISMININ DİĞER ŞEKİLLERDE YAPILMASI MÜMKÜN MÜ?

Bu muafiyetten faydalanılabilmesi için evlerde imal edilen ürünlerin münhasıran internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satılması şarttır. Satışların bir kısmının internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden, bir kısmının ise diğer şekillerde yapılması halinde bu bent kapsamında muafiyetten faydalanılması mümkün değildir.

MUAFİYET ŞARTLARINI SAĞLAMADIĞI TESPİT EDİLENLER HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER NELERDİR? • Geçerli esnaf vergi muafiyet belgesi olmadığının,

• Türkiye’de kurulu bankalarda ticari hesap açılmadığının,

 • Elde edilen hasılatın tamamının açılan banka hesabına yatırılmadığının veya eksik yatırıldığının,

 • Malların sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve aletler kullanılarak imal edildiğinin,

• Evde imal edilen mallar dışında dışarıdan satın alınan malların satışının yapıldığının,

• Evden değil işyerinden faaliyette bulunulduğunun,

• Faaliyetin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapıldığının tespit edilmesi halinde, ilgili takvim yılının başından itibaren esnaf muaflığından faydalanılamayacak ve alınmayan vergiler, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecektir. Esnaf muaflığından yararlanmaktayken öngörülen şartları ihlal ettiği tespit edilenler muafiyet hükmünden faydalanamayacağından bunlara verilen Esnaf Vergi Muafiyet belgesi, vergi dairesince ilgili takvim yılının başından itibaren veya belge daha sonraki bir tarihte verilmişse bu tarihten geçerli olmak üzere iptal edilir. Belirlenen hasılat limitinin aşılması durumunda ise Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi izleyen takvim yılı başından itibaren iptal edilecektir.

SOSYAL GÜVENLİK VE SOSYAL SİGORTALAR KANUNU YÖNÜNDEN İNCELENMESİ

Bildiğiniz gibi 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 4. Maddesinin (b) bendine  göre kendi adına ve hesabına çalışanlardan gelir vergisinden muaf olup; Esnaf ve sanatkarlar siciline kayıt olanları 4/b Sigortalı saymakta ise de aynı kanunun Sigortalı sayılmayanlar konulu 6. Maddesinin (k) fıkrasına göre kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlardan gelir vergisinden muaf olup ( Gelir vergisinden  muafiyet Gv. K.nun 9. Maddesine geniş bir şekilde belirtilmiş; Yukarıda konu ettiğim muaflık sadece 9. Maddeye eklenen bir muafiyet şeklidir) Esnaf ve Sanatkarlar siciline kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının (2025 yılı için günlük kazanç alt sınırı 866.85 Tl. otuz katından yani aylık 26.005.5Tl. bu rakam 2026 yılı için 33.030 Tl.  den az olduğunu belgeleyenler sigortalı sayılmamaktadır. Bu miktarı aşanlar ise 4. Madde kapsamına 4/b sigortalısı sayılmaktadır. Gözden kaçırılmaması gereken bir husus ise Gelir vergisi kanununa göre Muafiyetten yararlanma şartında yıllık satış tutarının asgari ücretin yıllık tutarı aranırken Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanuna göre ise günlük asgari ücrete isabet eden miktarın otuz katı olan aylık brüt asgari ücret ücret  aranmaktadır.