YAZ GELDİ, YILLIK İZİNLERİMİZİ NASIL KULLANACAĞIZ?

YAZ GELDİ, YILLIK İZİNLERİMİZİ NASIL KULLANACAĞIZ?

 

Yaz aylarının geliyor olması sebebiyle, tüm çalışanları tatil planları yapma heyecanı sardı. Tatil denilince de tabi ki yıllık izin kullanımı devreye girmektedir.  Çalışanların bir yıllık çalışmaları sonrasında es vermelerini ve dinlenerek daha motive bir şekilde işe geri dönmelerini sağlamak ve dolayısıyla da performanslarını artırmak amacıyla yıllık izinler mutlaka kullanılması gereken izinler kapsamında yer alırlar. İş müfettişleri tarafından gerçekleştirilen denetimlerde de, denetlenen ve dikkat edilen başlıca konulardan biridir yıllık izinler. Bu sebeple konuya dair aklımıza birçok soru gelmektedir. Gerek “4857 sayılı İş Kanunu” gerekse de “Yıllı Ücretli İzin Yönetmeliği” kapsamında sorularımıza cevap bulmaya çalışalım.

 

Yıllık ücretli izin ne zaman hak edilir?

İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan çalışanlar yıllık izin hak ederler. Bir yıl dolmayan çalışanların yıllık izin hakkı yoktur. Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık izin hükümleri uygulanmaz.

Yıllık izin süreleri ne kadardır?

Yıllık izin süreleri aşağıdaki gibidir.

  • Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden,
  • Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden,
  • On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden,
  • On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

 

Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir. Ayrıca, yıllık izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır.

 

Yıllık izin hesabında hangi süreler çalışılmış gibi sayılır?

  • Çalışanın uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler
  • Kadın çalışanların doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler
  • Çalışanın muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.)
  • Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın on beş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla); hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.
    • Çalışanların arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler
    • Çalışanların evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler, çalışılmış hallerden sayılır.

 

Yıllık ücretli izin uygulamasında, izinler en fazla kaça bölünerek kullanılabilir?

Yıllık ücretli izinlerin kullanımında, yılık iznin bir bölümünün 10 günden az olmamak üzere kullanımına izin verilmiş, kalan kısmın ise istenildiği kadar bölünebilmesine imkan sağlanmıştır.

 

Çalışana yıllık ücretli izne çıkmadan önce izin ücreti ödenir mi?

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her çalışana, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili çalışanın izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.

Yıllık izin kullanımı yerine çalışana parası ödenir mi?

Yıllık izin kullanımı yerine çalışana bunun ücreti ödenemez. Çalışanın iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, hak kazanıp da kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücreti, çalışana ödenmek durumundadır. Ödenecek ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden çalışanın kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zaman aşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar ve 5 yıldır.

 

İş sözleşmesinin sona ermesi halinde iş arama izni ile yılık izin iç içe geçebilir mi? İhbar süresi ile yıllık izin kullandırma zorunluluğumuz var mı?

İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17 nci maddede belirtilen bildirim süresiyle, 27 nci madde gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez.  Kişinin istifası halinde ise, çalışan ihbar süresi içinde talep ederse yıllık izin kullandırabilir.

 

Yıllık izin kullanımında ücretsiz izin kullanımı nasıl olur?

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Çalışan bu durumu belgelemelidir.

Yıllık izin süresinde işçi başka bir işte çalışırsa ne olur?

Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan çalışanın izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.

Yıllık izin kullanımının ispatı kimdedir?

Yıllık izin kullanımlarının ispatı işverendedir.  İşveren izin kullanan işçilerin kaydını tutmak zorundadır. İşveren, her işçinin yıllık izin durumunu aynı esaslara göre düzenleyeceği izin defteri veya yıllık ücretli izin yönetmeliğinin ekinde yer alan çizelge ile bunu takip edebilir. Ayrıca izin kayıtlarında çalışanın ıslak imzası alınmalıdır.

 

Part time (kısmi süreli) çalışanların yıllık izin kullanımları nasıl hesaplanır?

Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır ve farklı işleme tabi tutulamaz. Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sonraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanır. İzine hak kazanan kısmi süreli ya da çağrı üzerine çalışan işçilerle tam süreli çalışan işçiler arasında yıllık izin süreleri ve izin ücretleri konularında bir ayrım yapılamaz. Kısmı süreli çalışanın şirketten ayrılması durumunda da kullanılmayan yıllık iznin ücreti ödenir. Ama çalışanın kıdem süresine oranla hak kazandığı yıllık izin ücreti, haftalık çalışma süresine orantılı olarak ödenecektir.

Yıllık izin kurulu hangi durumlarda oluşturulmalıdır?

Çalışan sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde izin kurulu oluşturulmalıdır. İzin kurulu işveren veya işveren vekilini temsilen bir, işçileri temsilen iki kişi olmak üzere toplam üç kişiden oluşur. Kurula işveren temsilcisi başkanlık eder.

Yıllık izin hükümlerine aykırılık halinde ne olur?

Yıllık izin hükümlerine dair aşağıda belirtilen her bir maddeye uyulmaması halinde işverene idari para cezası kesilir. 2016 yılı için,

  • Yıllık ücretli izni yasaya aykırı olarak bölünmesi,
  • Yıllık izin ücreti yasaya aykırı şekilde veya eksik ödenmesi,
  • İş sözleşmesinin sona ermesinde kullanılmayan iznin ücretinin ödenmemesi,
  • İzin yönetmeliğine aykırı olarak izin kullandırılmaması veya eksik kullandırılması

durumların da idari para cezası miktarı her bir maddeye aykırılık halinde, her işçi için 285 TL’dir.

Paylaş